Article

24.08.2017

Uw onderneming overdragen gebeurt maar één keer

Een overdracht is een gebeurtenis die binnen de familie en de organisatie uiteenlopende reacties kan uitlokken en/of op weerstand kan stuiten. Hoe laat u ze zo pijnloos en vlot mogelijk verlopen?

Zes maanden tot tien jaar, dat is de tijd die kan verstrijken tussen de eerste denkoefening en de effectieve overdracht. Een dergelijk project komt doorgaans maar één keer voor. De bedrijfsleider heeft zijn hele leven gewijd aan zijn zaak en veel opgeofferd om ze te doen groeien. Een opvolger zoeken, of zelf breken met het beroepsleven, is altijd een 'beetje doodgaan'. Het onderwerp wordt snel een taboe en de beslissing om de fakkel door te geven aan de volgende generatie wordt alsmaar uitgesteld.

Ideaal is om het proces vroeg te starten

Om de problemen te vermijden die een verandering van persoonlijkheid of waarden met zich mee kan brengen, maar ook om de overdracht van knowhow of het adresboekje te verzekeren, is het aangeraden om het proces zo vroeg mogelijk aan te vatten. Hier zijn meerdere redenen voor.

In de eerste plaats heeft de oprichter zo voldoende tijd om in alle rust een beslissing te nemen. Zo blijft de familie gespaard van eventuele onvoorziene gebeurtenissen en overhaaste keuzes, want haast is nooit een goede raadgever. Een oprichter die denkt aan wat er met zijn geliefde onderneming gaat gebeuren na zijn vertrek, wordt zo ook gedwongen om er van buitenaf naar te kijken. Zo kan hij de nodige afstand nemen en de ontbrekende schakels identificeren, zowel in zijn teams en het management als in de overdracht van kennis en knowhow. Het is een proces dat moet rijpen.

Een objectieve keuze maken

Indien meerdere kandidaat-opvolgers zich aanbieden – familieleden, personeelsleden of externen – kan de bedrijfsleider of het gezinshoofd voor een lastige keuze komen te staan. Een kijk van buitenaf zal hem helpen een objectievere beslissing te nemen.

Consultants, advocaten en bankiers begeleiden bijna dagelijks dergelijke processen, terwijl het voor de betrokkene een gebeurtenis is die slechts één keer in zijn volledige carrière in goede banen moet worden geleid.

Een externe consultant zal er geen moeite mee hebben om de kandidaten aan evaluatietesten te onderwerpen. De resultaten die eruit voortvloeien, vormen ook bruikbaar materiaal om de knoop door te hakken en om de eindbeslissing aan iedereen te verantwoorden.

Communicatie binnen de familie

De ervaring leert dat het onderwerp voor conflicten kan zorgen en in extreme gevallen kunnen een slechte voorbereiding van het nalatenschap, een onzekere keuze of een onhandige communicatie het zelfs voortbestaan van de onderneming na het vertrek van de oprichter in het gedrang brengen. 
 
Is het de derde generatie die de fakkel overneemt, dan is het des te noodzakelijker om een overgangsplan te ontwerpen: de eisen definiëren op het vlak van competenties en ervaringen, een opleidingsprogramma organiseren, verlonings- en opvolgingskwesties regelen, ... Al deze aspecten kunnen worden opgenomen in een familiecharter, zodat er duidelijke afspraken zijn voor alle huidige aandeelhouders.

Financiële aspecten

Uiteraard zal een bankier – die doorgaans al de raadgever van de bedrijfsleider is – hem kunnen bijstaan in het financiële luik van de overname en hem voorstellen om een vermogensinventaris op te stellen, tot een risicoanalyse over te gaan en hem advies geven in verband met successieplanning.

 

 

Article

15.02.2017

Waarom de overdracht van een onderneming goed moet worden voorbereid

Bedrijfsleiders hebben vaak hun opvolger al gekozen, maar de operationele voorbereiding en de machtsoverdracht worden vaak niet even goed voorbereid, zo blijkt uit een studie. Daar is maar één oplossing voor: anticiperen.

Deloitte publiceerde onlangs de tweede editie van zijn barometer over de uitdagingen bij de overdracht van familiebedrijven, op basis van een onderzoek in samenwerking met OpinionWay. Daaruit blijkt dat 59% van de bedrijfsleiders geen successieplan hebben, ook al willen ze graag hun erfgoed binnen de familie houden.

Ook al remt samenwerken met familie de dingen vaak af (het is voor 65% van de ondernemers een bron van conflicten), toch blijft de ideale overnemer een familielid (76%), "om de traditie voort te zetten"; de selectiecriteria zijn de ervaring in de onderneming (66%), blijk geven van interesse (57%) en leiderschap (56%). En iets verrassender: het goed doen op school (22%) en de familieband (17%) spelen een minder grote rol in deze beslissing.

Negatieve elementen in de overdracht zijn de fiscaliteit (18%) en de obstakels die gekoppeld zijn aan het familiale karakter, zoals het gebrek aan een gemotiveerde of capabele opvolger (16%) of de moeilijkheid om te kiezen tussen de kandidaten in de familie (4%).

Het kapitaal openstellen?

"200.000 leiders van een familiebedrijf gaan weldra met pensioen.”

81% wil het kapitaal niet openstellen om de overname te financieren of zelfs de groei te ontwikkelen. Deloitte leert ons echter dat 86% van de familiale bedrijfsleiders ervoor gewonnen zijn personen van buiten de familie op te nemen in de raad van bestuur of het directiecomité, met name om bijkomende competenties aan te trekken en het management de mogelijkheid te bieden zich op de strategie te concentreren. Vanuit operationeel oogpunt heeft slechts 19% tot 24% van de ondernemingen voorzieningen om aandeelhouders met elkaar te laten overleggen en governanceregels om de overdracht voor te bereiden.

Voor Christophe Saubiez, vennoot en verantwoordelijk voor de familiebedrijven bij Deloitte, duurt de overdracht van een familiebedrijf vijf tot tien jaar. "Het is mogelijk een onderneming sereen over te laten, maar het is evengoed mogelijk een aantal fouten te vermijden die het reeds geleverde werk zwaar kunnen beschadigen door enkele basisprincipes, zoals het opstellen van een familiecharter of governanceregels, te hanteren." Vandaag heeft 22% van de familiebedrijven een familiecharter. Dat kan beter!

De komende jaren zullen 200.000 leiders van een familiebedrijf met pensioen gaan. Afwachten is geen oplossing, denkt Boudewijn Verhelst, Estate Planner Wealth Management bij BNP Paribas Fortis:

"Wachten tot de ondernemer, de partner, de echtgenoot of echtgenote of een vennoot overlijdt, is niet de juiste aanpak. Wie wil dat een overdracht optimaal verloopt, heeft maar één optie: anticiperen. De tijd waarin bijvoorbeeld effecten aan toonder (een manier om de schemerzone van de fiscale wetgeving te benutten) courant werden gebruikt als middel om een successie te plannen, is voorbij.”

Article

30.01.2018

Een echt pact op komst voor familiebedrijven

Vanaf september 2018 kan uw familie rond de tafel gaan zitten om tot een onderhandeld akkoord te komen over de verdeling van uw nalatenschap. Doel: conflicten en onzekerheid vermijden.

In België lijkt het vanzelfsprekend om een familiaal akkoord over de nalatenschap van een bedrijf in een schriftelijke overeenkomst vast te leggen. Toch heeft die overeenkomst geen enkele waarde. Een nieuwe wet wil daar verandering in brengen.

De bedoeling van dit ‘familiepact’ is een evenwichtige overeenkomst te bekrachtigen tussen een erflater en zijn vermoedelijke erfgenamen, in het kader van een nog niet opengevallen nalatenschap en zonder wettelijke beperking.

Wat betekent dit concreet?

Een eerste grote verandering heeft te maken met het wettelijk of globaal erfdeel. Dat is niet langer gekoppeld aan het aantal erfgenamen, maar bestaat uit de helft van de nalatenschap. De verwanten van de erflater worden dus niet meer beschouwd als legitimarissen. Ze kunnen indien nodig wel aanspraak maken op een alimentatievordering. Alle kinderen moeten in elk geval akkoord gaan over de niet gebruikelijke verdeling van het vermogen.

Een ander belangrijk punt op het vlak van bedrijfsopvolging is dat er gerichte pacten kunnen worden opgesteld. De waarde van de aandelen van het familiebedrijf die aan een erfgenaam zijn overhandigd via een schenking, kan door de andere erfgenamen niet meer ter discussie worden gesteld. Een goed dat bij leven werd geschonken of werd nagelaten via een testament, wordt niet meer in natura, maar wel in waarde toegevoegd aan de nalatenschap. De betrokken erfgenaam moet het goed bijgevolg ook in natura in zijn vermogen behouden. Het familiepact kan dus het bestaan van een subjectief evenwicht tussen de erfgenamen vaststellen. Zo wordt de nalatenschap geregeld zonder de activiteit van het bedrijf in gevaar te brengen.

Een laatste wijziging die van toepassing kan zijn bij een bedrijfsopvolging is de generatiesprong door schenking. Heel vaak kunnen de rechtstreekse erfgenamen het geërfde familiebedrijf immers helemaal niet runnen. De enige mogelijkheid die zij dan hebben, is het bedrijf te verkopen. Wanneer een kleinkind bijvoorbeeld een familiebedrijf erft in het kader van een schenking, kunnen de ouders voortaan beslissen om het geërfde bedrijf mee op te nemen in hun eigen erfdeel.

Eerste stap

Let wel op: het familiepact dat op 1 september 2018 in werking treedt, zal niet alle problemen de wereld uit helpen. Ondanks het feit dat deze recente wetswijzigingen voor meer flexibiliteit zorgen, blijft successieplanning een bijkomend middel om zich te wapenen tegen de onaangename verrassingen van een mislukt nalatenschap. Met de juiste verdeling vermijdt u het risico op een erfenis in onverdeeldheid, bewaart u de vrede binnen de familie en waarborgt u de stabiliteit van de bedrijfsactiviteit.

Article

05.07.2018

Hoe zit het met M&A in België? Ons land zet een nadeel om in puur goud

Wanneer onze geografisch kleine markt en onze talige en institutionele complexiteiten resulteren in ervaring en flexibiliteit in internationale handel ... Interview met Gabriel Englebert, BNP Paribas Fortis.

De nieuwste M&A Monitor van de Vlerick Business School toont aan dat de Belgische markt voor fusies en overnames sinds 2016 voortdurend aangroeit. Onze bedrijven blijven ook in 2018 uitbreiden in Europa of zelfs ver daarbuiten. Gabriel Englebert, hoofd van ons Corporate Finance team, dat instaat voor onze activiteiten inzake M&A en Equity Capital Markets (ECM) vertelt: "Het gaat duidelijk niet alleen om Bel20-bedrijven! Ik ben trots te kunnen bevestigen dat de kandidaat-overnemers tot de top 300 van onze Belgische bedrijven behoren."

Al vroeg vertrokken naar het buitenland ...

Gezien onze krappe thuismarkt met meerdere gewesten en taalgemeenschappen zijn onze bedrijven soms gedwongen om erg vroeg in hun ontwikkeling te exporteren. Het resultaat: Belgische bedrijven hebben verstand van export, ze begrijpen hoe de internationalisering werkt en hebben een gedecentraliseerde cultuur die gunstig is voor M&A. Onze kmo's met een bestendig aandeelhouderschap hebben vaak managementteams die meertalig en goed opgeleid zijn, en die internationale profielen kunnen aanwerven. Ons land is een kweekvijver van sectorale niches: bio- en gezondheidswetenschappen, levensmiddelen, luchtvaart, industrie, bouwmaterialen, diensten, consumptiegoederen en technologie.

Sterke waarderingen

"Het is niet de absolute omvang van de deals die mijn aandacht trekt ... maar de waarderingen".
Gabriel Englebert.

De waarderingen zijn hoog en de EV/EBITDA-multiples blijven stijgen. Waarom? Omdat er weinig opportuniteiten zijn, is er geld beschikbaar en zijn de rentes laag. "De EV/EBITDA-multiples scheren vandaag extreem hoge toppen, tot ver boven 10x. Dat is gigantisch!", voegt hij toe.

Nieuwe landen, nieuwe activiteiten, nieuwe technologieën ontdekken

Gesterkt door hun succes zijn Belgische bedrijven bereid om te investeren in specifieke buitenlandse bedrijven om toegang te krijgen tot een markt, een land te leren kennen of een product te testen. Een derde van de deals in België is gericht op het buitenland. Transacties nemen gemiddeld zes tot twaalf maanden in beslag, de tijd die nodig is om te onderhandelen over prijzen en voorwaarden, economische en regelgevingsobstakels weg te werken, in orde te zijn met heffingen ... En dat alles met inachtneming van soms erg grote culturele verschillen.

Gabriel Englebert gaat verder: "Voor 2018 wil ik graag twee tendensen bij de grote Belgische groepen uitlichten: de zoektocht naar innovatie – vaak een erg specifieke technologie of knowhow – en concrete investeringen in het domein gericht op duurzaamheid."

De M&A-markt verandert, we passen onze methodes aan

Vroeger verliep het verkoopproces via opbod ('auction'), waarbij er soms erg veel kandidaat-overnemers waren. "Dat ging vaak niet goed samen met de nood aan vertrouwelijkheid bij de Belgische klanten van de bank, die op zoek waren naar transacties binnen erg strikte kaders", preciseert de verantwoordelijke. 

In 2018 verwachten Belgische bedrijfsleiders andere zaken van hun handelsbankier. Gabriel Englebert "Vandaag gebeurt alles meer op maat, en daar ben ik blij om. Onze bank wil langetermijnrelaties aangaan met onze klanten, en daarom houden we ook van maatoplossingen. Onze teams zetten al hun kennis in om grondig te werk te gaan, ver weg van de stereotiepe methodes van andere markten waar alles kant-en-klaar wordt aangeboden. We maken daarom ook geen gegevens bekend over recente transacties, en dat zijn er nochtans heel wat. In mijn activiteit draait het om discretie en oprecht vertrouwen."

Welk model voor de zakenbank in 2018?

Het Corporate Finance team begeleidt bedrijfsleiders bij hun plannen voor fusie en overname. Zal artificiële intelligentie deze business revolutioneren? "Ik denk het niet. Waarvoor heeft een bedrijfsleider ons nog nodig in 2018? Om beslissingen te kunnen treffen die rekening houden met alle aspecten van de complexe situatie van een fusie of overname", zegt de handelsbankier.

Omringd door hun interne experten beschikken bedrijfsleiders natuurlijk over ongelofelijke tools voor informatie en analyse (gigantische hoeveelheden gegevens op het internet, studies van consultants in gerichte domeinen enz.). De enorme hoeveelheid gegevens vandaag kan echter ook voor verwarring zorgen. "Wij zijn gewapend tegen infobesitas en maken een echt verschil op het vlak van tactische adviezen en timing voor beslissingen. Een metier als het onze berust op onwrikbare fundamenten als vertrouwen en vertrouwelijkheid, en een onafgebroken engagement. Persoonlijk ga ik er helemaal voor: ik stap meteen op het vliegtuig als een klant aan de andere kant van de oceaan mij nodig heeft om een beslissing te nemen", vertelt hij enthousiast.

De timing bij M&A: de sleutel tot succes

"De belangen van onze klanten zijn onze absolute prioriteit. Als onze klant dat wil, ronden we een transactie af binnen drie maanden", verzekert Gabriel Englebert ons. Soms komen ook andere aspecten aan bod, zoals een plan voor opvolging of aandelenoverdracht. Wie zijn handelsbank raadpleegt over het familiale bestuur of de toekomst van het bedrijf wil graag inzichtelijk onpartijdig advies krijgen.

En de toekomst?

" Ik zie twee belangrijke parameters: (1) de markt, die zich volgens mij gaat stabiliseren. De Europese Centrale Bank plant een geleidelijke renteverhoging. De beurswaarderingen hangen ervan af; (2) het beroep: het model van de handelsbanken evolueert opnieuw. Binnen vijf à tien jaar zal een nieuwe generatie de fakkel overnemen van een fantastisch menselijk en professioneel metier. De 'adviesboetieks' in M&A doen goede zaken! Er zal een zekere schifting komen, dat is onvermijdelijk. Maar wij waren er 200 jaar geleden al. Ik voorzie nog een lange toekomst voor ons", besluit het Head of Corporate Finance.

Article

17.09.2018

Een familiebedrijf overdragen? Geen kinderspel!

Hoewel vele familiebedrijven de intentie hebben om de onderneming van ouder op kind over te dragen, blijven een degelijke voorbereiding en planning vaak uit. Een gouden tip: plan uw opvolging zo vroeg mogelijk!

De overdracht van bedrijven was nog nooit zo'n grote uitdaging op economisch en maatschappelijk vlak. Al in 2016 zagen we 'verontrustende' statistieken: tussen 2009 en 2014 was het aantal zelfstandigen ouder dan 55 jaar de grootste leeftijdsgroep. Meer dan een kwart van alle zelfstandigen behoorden tot deze groep. Uit onderzoeken (vooral van UCM en Deloitte) bleek bovendien dat er weliswaar een intentie bestond om de onderneming aan het einde van de loopbaan over te dragen, maar dat de meeste zaakvoerders geen opvolgingsplan hadden voorzien. Uiteraard vormt dit inzicht slechts een deel van de problematiek. Wat kmo's betreft, zien we in het algemeen kleinere bedrijfsstructuren waarbij de oprichter vaak de leiding heeft. De komende tien jaar zouden er naar schatting  ruim 200.000 bedrijven (300.000 volgens sommige bronnen) de zakelijke touwtjes moeten doorgeven. Driekwart hiervan is een familiebedrijf.

Voorgoed van het toneel? Makkelijker gezegd dan gedaan!

In vele gevallen is deze stap een race tegen de tijd en verlaat de zaakvoerder het bedrijf veel later dan voorzien. Velen bereiden zich dan ook niet voor op de overdracht van hun ‘geesteskind’. Dit komt een vlotte overdracht zeker niet ten goede. Het afscheid is niet alleen een pijnlijke en emotionele ervaring, maar ook moeilijk om te plannen. Een uitstel van beslissing kan echter in het nadeel van de oprichter zijn (waardeverlies van het bedrijf, moeilijkheden om een overnemer te vinden, verlies van knowhow en immateriële waarde, enz.) en hem dwingen overhaast te handelen. Een grondige voorbereiding en planning van de overdracht van de kmo – enkele jaren vóór het werkelijke vertrek – zijn dus van essentieel belang om de juiste vragen te stellen en gepaste antwoorden te vinden.

Een lange en ingewikkelde procedure

Eenmaal de beslissing (of overweging) om de fakkel door te geven op tafel ligt, wordt de taak van de zaakvoerder bemoeilijkt door andere factoren. Enerzijds is de complexiteit van de procedure afhankelijk van het gekozen type overdracht (verkoop van aandelen of de onderneming zelf, kosteloze overdracht) en de juridische, fiscale en successierechtengevolgen (meer bepaald door de hervorming van de successierechten die op 1 september 2018 van kracht ging) die hieruit voortvloeien. Daarnaast moet de waarde van de onderneming worden bepaald, alsook de soort financiering (voor de overnemer). Anderzijds kan het familiegegeven een struikelblok vormen. Vaak wil de eigenaar zijn kostbare levenswerk binnen de familie houden, maar dit kan tot conflicten en moeilijkheden leiden. Een geschikt familielid vinden dat bekwaam én gemotiveerd is, is soms niet zo evident als het lijkt. En deze persoon moet ook voor de taak worden opgeleid. Valt de keuze op iemand buiten de familiekring? Ook in dat geval is de uitdaging groot om de 'ideale' overnemer te vinden.

Begeleiding en advies zijn onmisbaar

De inzet is enorm, aangezien er werkgelegenheid op het spel staat. Dit is de reden waarom zowel professionele verenigingen als de overheid deze problematiek ernstig nemen en een degelijke ondersteuning willen bieden. De uitdaging? Sensibiliseren, adviseren en faciliteren. In de drie gewesten zijn speciale organisaties (BECI in Brussel, Sowaccess in Wallonië en UNIZO in Vlaanderen) om zaakvoerders te begeleiden en hen in contact te brengen met eventuele overnemers. De overlaters krijgen zo een duw in de rug, maar ook potentiële overnemers worden aangemoedigd om de stap te zetten (net als starters). Wat zeker is, is dat deze cruciale overdracht niet zonder de hulp kan (vanaf het prille begin) van juridische, fiscale en financiële experts. Zij houden rekening met de specifieke kenmerken van het bedrijf zodat de meest geschikte manier gevonden wordt om de bedrijfsoverdracht vlekkeloos te laten verlopen. Uw relatiebeheerder bij BNP Paribas Fortis kan u begeleiden bij het financiële aspect van de overdracht en u helpen om een patrimoniuminventaris op te stellen, een risicoanalyse uit te voeren en advies te geven over uw verdere vermogensplanning.

Ben u nog geen klant? Neem dan contact op met het Business Centre bij u in de buurt!

Discover More

Contact
Close

Contact

Klachten

Zou u onderstaande vragen kunnen beantwoorden? Zo kunnen wij uw aanvraag sneller en op een meer geschikte manier behandelen. Alvast bedankt.

Is uw onderneming/organisatie klant bij BNP Paribas Fortis?

Mijn organisatie wordt bediend door een Relationship Manager:

Uw boodschap

Bedankt

Uw bericht is verzonden.

We antwoorden u zo snel mogelijk.

Terug naar de huidige pagina›
Top